Veel beweging, langs de Antwerpse Scheldekaaien het voorbije jaar! Op Nieuw Zuid opende een Scheldepark van 5,5 hectare, op de Loodswezensite gingen de werken aan de waterkering en het openbaar domein van start en aan de Rijnkaai begon de stabilisatie van de historische kaaimuur. Ook de centrumzone bereikte een mijlpaal: de kaaimuur tussen Het Steen en het Zuiderterras is intussen volledig versterkt. (Foto: ©Thomas Bruyninckx)
Die realisaties passen binnen het Masterplan Scheldekaaien, dat de stad opnieuw dichter bij de rivier brengt én Antwerpen beter beschermt tegen stormvloeden. De Vlaamse Waterweg nv versterkt de kaaimuren en bouwt de waterkeringen, Stad Antwerpen richt de publieke ruimte opnieuw in. Zo groeien de kaaien – opgedeeld in acht zones – stap voor stap uit tot een veilige, groene en levendige stadsrand aan de Schelde.
Op het Droogdokkeneiland lopen momenteel de restauratiewerken aan de historische pompstations. Die vormen een belangrijke voorbereiding op de volgende fase van de heraanleg. Na de voltooiing van de werken aan de Royerssluis kan de aanleg starten van een groene dijk, een amfitheater en een versterkte natuurlijke rivieroever.
Aan de Rijnkaai startte begin 2026 een nieuwe fase: over een traject van ongeveer 800 meter stabiliseren we de historische kaaimuur. Daarmee versterken we structureel het laatste grote noordelijke deel van de oude kaaimuur. Voor de werken verplaatsten we tijdelijk de historische havenkranen. Zo kunnen we de restauratie- en stabilisatiewerken zorgvuldig uitvoeren, met respect voor het maritieme erfgoed van de site.
Op de Loodswezensite gingen de werken aan het openbaar domein van start. De historische locatie krijgt de komende jaren een grondige herinrichting, met meer ruimte voor voetgangers en een betere verbinding tussen stad en Schelde. Tegelijk verhogen we ook de waterkering (deels mobiel). In een latere fase volgt de bouw van een ondergrondse parking, waarna de volledige heraanleg van de site kan worden afgerond.
Tussen Het Steen en het Zuiderterras is een nieuwe mijlpaal bereikt: de stabilisatie van de historische kaaimuur is afgerond. De volgende stap is de bouw van de mobiele waterkering van Noorderpaviljoen tot Zuiderpaviljoen, die in fases zal gebeuren. Daarnaast staan ook de restauratie van de daken en het wandelterras op de planning, inclusief bijkomende vergroening van deze iconische plek aan de Schelde.
In deze zone zijn de stabilisatiewerken volledig afgerond en werd een groot deel van het vernieuwde openbaar domein al in gebruik genomen. De komende jaren verschuift de aandacht naar de aanleg van een ondergrondse parking en de verdere inrichting van de publieke ruimte. Ook de toekomstige waterkering integreren we hier in een aantrekkelijk rivierlandschap met extra ruimte voor ontspanning en recreatie.
In deze zone zijn de stabilisatiewerken volledig afgerond en werd een groot deel van het vernieuwde openbaar domein al in gebruik genomen. De komende jaren verschuift de aandacht naar de aanleg van een ondergrondse parking en de verdere inrichting van de publieke ruimte. Ook de toekomstige waterkering integreren we hier in een aantrekkelijk rivierlandschap met extra ruimte voor ontspanning en recreatie.
Een van de meest zichtbare realisaties van het voorbije jaar is de opening van het Scheldepark op Nieuw Zuid. Met 5,5 hectare groen vormt het park een nieuwe toegangspoort tot de rivier. Wandelaars, sporters, buurtbewoners en bezoekers vinden er ruimte om te ontspannen tussen grasvelden, bomen, speelzones en waterpartijen. De waterkering is volledig geïntegreerd in het parkontwerp. Zo beschermt ze Antwerpen tegen extreme stormvloeden zonder het open karakter van de Scheldeoever te verstoren.
Het ontwerp van de stabilisatie van de kaaimuur wordt samen opgemaakt met het ontwerp van de nieuwe fietsersbrug. Ook de verdere inrichting van de zone wordt samen met de brug ontworpen, zodat kaaimuur, waterkering en publieke ruimte één samenhangend geheel vormen met de nieuwe fietsersbrug.
Aan Blue Gate Antwerp krijgt de Scheldeoever stap voor stap een nieuw profiel. Ter hoogte van de historische ‘wandelende kaai’ werd de instabiele Scheldekaai afgebroken en verlaagd. In de plaats kwam een verstevigde natuurlijke oever, die aansluit op een nieuwe, meer landinwaarts geplaatste combiwand. Zo ontstaat een duurzame overgang tussen de rivier, de natuur en het innovatieve bedrijventerrein. Ook aan de Petroleumpier zijn de werken intussen gestart en sinds deze zomer wordt de dijk verder aangepakt tot aan de Hobokense Polder. Daarna volgen ook ter hoogte van de oude Petroleumkaai de stabilisatie van de oever en de aanleg van de waterkering, volgens hetzelfde principe als bij de wandelende kaai.
Op verschillende locaties langs de Scheldekaaien passen we een innovatieve opdrijvende waterkering toe. Deze waterkering zal verborgen liggen onder het wandelterras. Met een druk op de knop, of bij extreem hoogwater duwt de Schelde de constructie automatisch omhoog. Wanneer het waterpeil daalt, zakt de kering opnieuw weg in haar sleuf. Het systeem kan in alle omstandigheden met een pompsysteem, of indien nodig zonder stroom of menselijke tussenkomst werken en combineert maximale bescherming met een minimale impact op het uitzicht van de kaaien.
De kaaimuur vormt de structurele grens tussen stad en rivier. Hij zorgt voor de stabiliteit van de oever, voorkomt verzakkingen en biedt schepen de mogelijkheid om bij hoog- en laagwater aan te meren in deze zone. De waterkering beschermt de stad tegen overstromingen bij extreem hoogwater en stormtij. Ze ligt bovenop of vlak achter de kaaimuur en wordt zoveel mogelijk geïntegreerd in de publieke ruimte. Samen vormen beide constructies de basis van een veilige en klimaatbestendige Scheldeoever, waar Antwerpen ook in de toekomst kan blijven genieten van het leven aan het water.
_comp.jpg)
