Dijlemonding

Waar waterveiligheid en getijdennatuur samenkomen

Bovenzanden krijgt ritme van eb en vloed, Tien Vierendelen nadert eindmeet

Op het kruispunt van de Rupel, Dijle, Nete, Zenne en het Kanaal Leuven-Dijle blijft het Sigmaplanproject Dijlemonding groeien. De verschillende gebieden beschermen de regio rond Willebroek en Mechelen tegen overstromingen en creëren tegelijk ruimte voor waardevolle natuur. Meer concreet: in Bovenzanden kreeg het getij opnieuw toegang tot het gebied, waardoor er zich stap voor stap nieuwe getijdennatuur ontwikkelt. Tegelijk nadert het gecontroleerd overstromingsgebied Tien Vierendelen zijn voltooiing. (Foto: Zennegat in 2026, ©Vilda)

Pikhaken in 2026, ©Vilda

Een nieuw leven als getijdengebied

Begin 2025 startte Bovenzanden een nieuw hoofdstuk, als een gecontroleerd overstromingsgebied met gereduceerd getij. Dankzij een in- en uitwateringssluis stroomt tweemaal per dag een beperkte hoeveelheid rivierwater vanuit de Rupel het gebied in en uit. Waar Bovenzanden vroeger enkel water bufferde tijdens stormtij, krijgt nu ook getijdennatuur volop kansen.

De eerste veranderingen zijn ondertussen zichtbaar in het landschap. Kreken, slikken en schorren ontwikkelen zich geleidelijk tot een waardevol zoetwatergetijdengebied. De komende jaren zullen rietvelden, wilgenvloedbossen en andere typische riviernatuur het gebied verder vormgeven. Tegelijk blijft Bovenzanden een belangrijke rol spelen in de bescherming tegen overstromingen. Bij stormtij kan het gebied grote hoeveelheden water opvangen en zo de druk op de omliggende regio verminderen.

Bovenzanden in 2026, ©Vilda

Bovenzanden

Tien Vierendelen

Laatste rechte lijn naar ingebruikname

Ook in Heindonk werken we verder aan een belangrijke bouwsteen van het Sigmaplan. Het gecontroleerd overstromingsgebied Tien Vierendelen moet de regio mee beschermen tegen hoge waterstanden. De ringdijk is intussen afgewerkt en het jaagpad volgt nog. Ook landbouw blijft er mogelijk: de gronden in het gebied blijven actief in gebruik. Daarna start de aanleg van de overloopdijk, die ervoor zal zorgen dat het gebied gecontroleerd kan overstromen wanneer dat nodig is.

Tien Vierendelen in 2026, ©Vilda 

Een robuust netwerk van water en natuur

Samen sterker tegen hoogwater

Met de ingebruikname van Bovenzanden en de afronding van Tien Vierendelen groeit de Dijlemonding verder uit tot een gebied waar waterveiligheid en natuurontwikkeling elkaar versterken. Ook de eerder gerealiseerde Sigmaplangebieden, zoals Zennegat en Grote Vijver Noord, blijven daarbij een belangrijke rol spelen. Samen vormen ze een nuttig netwerk van gecontroleerde overstromingsgebieden en getijdennatuur.

Bovenzanden in actie tijdens storm Benjamin, oktober 2025, ©Thomas Bruyninckx

Waarom is Grote Vijver zo zuiver?

De Grote Vijver in Mechelen is het enige Vlaamse waterlichaam dat alle Europese kwaliteitsnormen haalt. Dat blijkt uit monitoring van de Vlaamse Milieumaatschappij. Opmerkelijk, want vlak naast de vijver loopt de drukke E19. De verklaring ligt in het verleden van de plas. Ze ontstond bij de aanleg van de snelweg, toen er zand werd gewonnen. Omdat er geen landbouw, industrie of vervuilde waterlopen op aansluiten, kon zich een gezond ecosysteem ontwikkelen. Dat is goed nieuws voor de Grote Vijver, maar tegelijk een duidelijke waarschuwing. Elders in Vlaanderen blijft de druk op de waterkwaliteit groot en is er nog veel werk nodig om rivieren, beken en plassen opnieuw gezond te maken.

Sigmaprojecten in de kijker