Historische meanders opnieuw verbonden met de Demer

Een van de meest ingrijpende onderdelen van het Sigmaplan in de Demervallei bevindt zich tussen Betekom en Werchter. Hier verbinden we de rivier opnieuw met negen van haar historische meanders. Na de voorbereidende werken in 2025 startte in het voorjaar van 2026 de eigenlijke aansluiting. De historische meanders kregen opnieuw hun oorspronkelijke vorm en worden opnieuw aangesloten op de Demer. Tegelijk maken we de rivier op verschillende plaatsen smaller en ondieper. Door de toegenomen rivierlengte stroomt het water trager door de vallei. Bij hoge waterstanden kan de Demer gemakkelijker buiten haar oevers treden in het natuurlijke overstromingsgebied, waardoor de kans op wateroverlast stroomafwaarts afneemt. Ook de Grote Laak verbinden we opnieuw met de Demer.

Meer bescherming en meer ruimte voor beleving

Op het grondgebied van Scherpenheuvel-Zichem, ter hoogte van Kloosterbeemden en Hoornblaas, namen we bijkomende maatregelen om de waterbeschikbaarheid te vergroten en het watersysteem beter bestand te maken tegen zowel overstromingen als droogte. We verbonden drie oude meanders opnieuw met de Demer en legden in de rivier nieuwe drempels aan, zodat het waterpeil tijdens droge periodes hoger blijft. Dat helpt om ook de grondwaterstanden op peil te houden en geeft de natte natuur extra kansen. Op verschillende waterlopen in de omgeving van Hoornblaas kwamen bovendien nieuwe kantelstuwen. Die maken het mogelijk om water langer vast te houden wanneer dat nodig is.

Ook de recreatieve ontsluiting kreeg een impuls. Het nieuwe vlonderpad is intussen afgewerkt en in het najaar volgt een uitkijktoren, vanwaar bezoekers het waterrijke landschap nog beter kunnen beleven.

Natuurherstel werpt zijn vruchten af

De eerste resultaten van eerdere herstelmaatregelen zijn vandaag duidelijk zichtbaar in de vallei. Vijf jaar monitoring door de Universiteit van Antwerpen toont aan dat herstelde meanders bijdragen aan een betere waterkwaliteit, hogere grondwaterstanden en een grotere biodiversiteit in en langs de aangesloten meanders. Verschillende vissoorten keren terug naar de rivier en ook soorten zoals de bever voelen zich hier opnieuw thuis. De natuurlijke ontwikkeling van de vallei zorgt bovendien voor meer variatie in planten en leefgebieden, waardoor de Demervallei steeds beter functioneert als een veerkrachtig ecosysteem.

De vallei verder versterken

Ondertussen werken we verder aan de toekomst van de Demervallei. Zo bestuderen we de verdere maatregelen op- en afwaarts van Aarschot en bereiden we nieuwe vergunningsaanvragen voor. Volgend jaar starten we de werken op tussen Zichem en Diest.

‍